محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى

مقدمه 53

خلاصة الحكمة ( فارسى )

مخزن الأدويه ، باعث به فراموشى سپرده شدن ديگر آثار وى گرديد ؛ هرچند پايه فضل مؤلف با اين تأليفات در آفاق پيچيده است . 11 . معالجات اين كتاب بخشى از موسوعهء مفصل مجمع الجوامع است كه عقيلى در اين باره مىنويسد : « اما بعد مىگويد بندهء خاطى محتاج به رحمت ربه الغنى محمد حسين ابن المرحوم المبرور محمد هادى العلوى العقيلى كه چون از تأليف فن كليات مسمّى به خلاصهء الحكمهء و مفردات مسمّى به مخزن الأدويه و مركبات مسمّى به ذخائر التركيب از كتاب مجمع الجوامع - بعون الله تعالى و لطفه - فارغ گرديد ، حال شروع نمود به تأليف معالجات امراض مختصه از سر تا قدم در ضمن دوازده مقاله . « 1 » » با توجه به اين سخن و اين كه عقيلى ، خود نگاشته كه در سال 1195 ه - . ق به تأليف كتاب خلاصهء الحكمهء پرداخته است ، بايد گفت كه تأليف كتاب معالجات بعد از سال 1195 هجرى است ؛ هرچند مؤلف ، خود در اين باره تصريحى نكرده است . اين كتاب بنا بر تصريح مؤلف ، مشتمل بر دوازده مقاله است . هر مقاله از اين كتاب مشتمل بر چند فصل است . فصول كتاب نيز خود به چندين باب تقسيم مىشوند . 12 . معالجات ( عربى ) عقيلى قبل از تأليف چهار كتاب مشهور خود ، يعنى مخزن الأدويه ، قرابادين ، خلاصة الحكمة و معالجات ، دست به تأليف كتابى در باب معالجات به زبان عربى زده بوده كه اين كار بنا به عللى - كه ما نيز به درستى از آن اطلاع نداريم - ناتمام مانده است . عقيلى سال تأليف اين كتاب را 1183 ه - . ق ذكر كرده است . متأسفانه از اين كتاب نيز امروزه گزارشى به دست ما نرسيده است . 13 . ذخائر التراكيب يا قرابادين كبير

--> ( 1 ) . معالجات ، ج 1 ، ص 2 .